Wydawnictwo medyczne Cornetis

Wydawnictwo medyczne

+48 71/ 792 80 77 sekretariat@cornetis.pl

Oferta dla wydawnictw - SYSTEM CORPRESS

Artykuły medyczne

Tytuł: 100. rocznica testu Wassermanna-Neissera-Brucka

Autor:
Rafał Białynicki-Birula
Typ:
Artykuł redakcyjny
Język:
PL
Czasopismo:
Dermatologia Kliniczna
Rok:
2006
Tom:
8
Numer:
2
Strona początkowa:
78
Strona końcowa:
84
ISSN:
1730-7201
Słowa kluczowe:
odczyn Wassermanna, WR, kiła, serologia
Czytaj

August Paul von Wassermann (1866-1925), niemiecki bakteriolog, wspólnie z Albertem Neisserem (1855-1916), niemieckim dermatologiem--wenerologiem i Carlem Bruckiem (1879-1944), również niemieckim dermatologiem-wenerologiem, opracowali pierwszy test serologiczny wykorzystywany w diagnostyce kiły. Pierwszy artykuł opisujący nowy test autorzy opublikowali 10 maja 1906 r.: von Wassermann A.P., NeisserA., Bruck C.: Eine serodiagnostische Reaktion bei Syphilis. Deutsche Med. Wochenschr., 1906,32, 745-746. Badacze niemieccy zastosowali nową metodę serologiczną - odczyn wiązania dopełniacza (OWD) opracowaną w 1901 r. przez Julesa Bordeta (1870-1961) i Octave'a Gengou (1875-1957). Z tego powodu, niektórzy autorzy test Wassermanna określają jako test Bordeta-Wassermanna. Badania przeprowadzono w Berlińskim Instytucie Chorób Zakaźnych (BerlinerInstitut fuer Infektionskrankheiten) oraz w Klinice Dermatologii we Wrocławiu (Breslau). Odczyn Wassermanna (Wassermann reaction, WR) znalazł zastosowanie w diagnostyce kiły. Antygen poszukiwano empirycznie. Pierwotnie używano wyciągi z ludzkich lub zwierzęcych tkanek (małpy), w których znajdowały się liczne krętki (Treponema pallidum). Wykazano, że najbardziej aktywnym immunologicznie antygenem były wyciągi z wątroby płodów ludzkich zarażonych kiłą. Następnie wykazano, że substancją aktywnąjest substancja zwana kardiolipi-ną, która znajduje się w prawidłowych tkankach (wolnych od krętków), w tym w mięśniu sercowym (najczęściej używano wołowego serca). Karl Landsteiner (1868-1943) stwierdził, że antygen rozpuszcza się w alkoholu, dlatego założył, że jest lipidem, a nie białkiem. Ostatecznie wykazano, że jest to dwufosfatydyloglicerol (kardiolipina). Przeciwciała wassermannowskie, powstające podczas zakażenia kiłą, łączą się z kardiolipiną w obecności lecytyny i cholesterolu. Reakcja między przeciwciałami i antygenem prowadzi do powstania kompleksów immunologicznych, które wiążą dopełniacz na drodze klasycznej. Zjawisko to wykorzystano do oceny ilości badanych przeciwciał w surowicy chorego (czułość metody wynosi co najmniej 1 Mg/ml). W drugiej fazie OWD dodawany jest układ hemolityczny, czyli erytrocyty zwierzęcia, najczęściej baranie, i przeciwciała przeciwko tym krwinkom. Jeżeli w roztworze znajdował się niezwiązany dopełniacz, dochodzi do hemolizy erytrocytów. Natomiast, jeżeli dopełniacz został wcześniej związany z kompleksami immunologicznymi (przeciwciała wassermannowskie połączone z kardiolipiną), nie dochodzi do hemolizy. W opisanych przez Wassermanna i wsp. doświadczeniach reagowały wyłącznie surowice chorych na kiłę, ale szybko wykazano, że również surowice pacjentów z innymi chorobami (niechorujący na kiłę) dawały wyniki dodatnie. Pierwsze takie przypadki opisano już w 1909 r. Nowe, bardziej swoiste testy serologiczne wyparły stopniowo WR. Należy podkreślić, że najważniejszymi odkryciami w zakresie syfilologii było odkrycie krętka bladego (Treponema pallidum) przez Fritza Schaudinna i Ericha Hoffmanna w 1905 r. oraz wprowadzenie testu serologicznego przez Wassermanna, Neissera i Brucka w 1906 r. Mimo że WR nie jest obecnie już stosowany, to godne odnotowania jest to, że był to jeden z pierwszych testów serologicznych stosowanych powszechnie w medycynie. Najlepszym podsumowaniem nierzadko zaskakujących zdarzeń, związanych z tym wielkim odkryciem, jest stwierdzenie jednego z twórców WR, Carla Brucka: "Ta szczęśliwa i jedyna w swoim rodzaju pomyłka stała się podstawą doniosłego odkrycia o znaczeniu nie tylko teoretycznym, ale i praktycznym".