Wydawnictwo medyczne Cornetis

Wydawnictwo medyczne

+48 71/ 792 80 77 sekretariat@cornetis.pl

Oferta dla wydawnictw - SYSTEM CORPRESS

Artykuły medyczne

Tytuł: Współczesna echokardiografia kontrastowa. Sprawozdanie z XII Europejskiego Sympozjum Ultrasonografii Kontrastowej. Rotterdam, 25-26.01.2007 r.

Autor:
Jarosław D. Kasprzak
Typ:
type 5
Język:
PL
Czasopismo:
Polski Przegląd Kardiologiczny
Rok:
2007
Tom:
9
Numer:
1
Strona początkowa:
75
Strona końcowa:
76
ISSN:
1507-5540
Słowa kluczowe:
sprawozdanie
Czytaj

W styczniu bieżącego roku, już po raz dwunasty Rotterdam gościł specjalistów zajmujących się ultrasonografią kontrastową. Już tradycyjnie wśród około 200 uczestników, obok lekarzy znalazło się liczne grono fizyków oraz przedstawicieli firm zajmujących się rozwojem i produkcją środków kontrastowych oraz sprzętu ultrasonograficznego. Smutnym akcentem inauguracji sympozjum było pożegnanie zmarłego w ubiegłym roku Martina Blomleya, radiologa o wielkich zasługach dla rozwoju ultrasonografii kontrastowej w zastosowaniach radiologicznych. Bardzo istotnym zagadnieniem dla klinicznego rozwoju metody jest możliwość ilościowej oceny perfuzji miokardium. Zagadnieniu temu poświęcona była sesja inauguracyjna, w której pierwsze z wystąpień wygłoszone przez Marka Monaghana (King's College Hospital, Londyn) dotyczyło trójwymiarowej echokardiografii perfuzyjnej. Prototypowy tryb obrazowania (Philips) z niską energią wiązki ultradźwięków umożliwiający utrzymanie w miokardium uchwytnej ilości mikropęcherzyków kontrastu. W przedstawionej serii 22 pacjentów uzyskano wysoki odsetek segmentów z uwidocznioną perfuzją wynoszący 93%. Obrazowanie perfuzji było bardziej skuteczne w segmentach koniuszkowych niż podstawnych. Metoda wykorzystywała dobrą zgodność z obrazowaniem dwuwymiarowym oraz u pacjentów po zawale z zachowaną kurczliwością (99,5% segmentów kinetycznych wykazywało ubytek perfuzji). Ważne dane przedstawił Rolf Vogel (University Hospital, Berno) w prezentacji eksperymentów potwierdzających możliwość nieinwazyjnego wyliczenia przepływu miokardialnego w oparciu o zmiany intensywności sygnału miokardium skorygowanego o intensywność sygnału z jamy lewej komory. Takie podejście umożliwia obliczenie rezerwy przepływu miokardialnego w warunkach hiperemii wieńcowej, ściśle korelującej z wartościami uzyskanymi w perfuzyjnej tomografii emisyjnej. Wykład Roxy Seniora (Northwich Park Hospital, Harrow) stanowił przegląd praktycznych zastosowań ilościowej echokardiografii perfuzyjnej (myocardial contrast echocardiography - MCE). Metoda jest dobrze przebadana w różnych grupach pacjentów z chorobą wieńcową. Pozwala też wykryć zwężenia tętnic wieńcowych u chorych hospitalizowanych z powodu ostrej niewydolności serca. Interesujące dane uzyskano z grupy pacjentów z blokiem lewej odnogi pęczka Hisa, u których wbrew utartym przypuszczeniom nie wykazano zlokalizowanych w obrębie przegrody międzykomorowej zaburzeń perfuzji ani jej rezerwy przy nieobecności stenozy tętnicy wieńcowej. Wynika z tego, że mimo mniejszego stopnia grubienia przegrody (ma ono czynnościowy i odwracalny charakter), MCE jest wiarygodnym narzędziem dla rozpoznawania choroby wieńcowej przy współistniejącym bloku lewej odnogi. Zastosowanie MCE u pacjentów z kardiomiopatią przerostową przedstawił zespół Ten Cate i wsp. (Erasmus University Rotterdam), wykazując ograniczenia rezerwy wieńcowej w konsekwencji wyczerpania rezerwy autoregulacyjnej oraz zwiększonej komponenty wewnątrznaczyniowej oporu wieńcowego. Sesje „Technology" rotterdamskiego sympozjum zawsze pozwalały zapoznać się z najnowszymi tendencjami w fizyce i inżynierii, które w niedługiej perspektywie mogą przekształcić się w nowe opcje obrazowania. Peter Burns (University of Toronto) przedstawił syntetycznie aktualną metodologię stosowaną dla obrazowania środków kontrastowych w radiologii/kardiologii akcentując potrzebę rozwoju nowych kontrastów (aktualnie stosowane mają około 20 lat i nie zawsze ich właściwości pozostają optymalne dla współczesnych trybów obrazowania). Optymalizacji wymaga także kontrastowe obrazowanie przepływu z użyciem kolorowego doplera. Aspekty techniczne formowania optymalnych impulsów ultradźwiękowych omawiał m.in. Robert Echersley (Imperiał College, Londyn) wskazując na możliwości kompleksowego kodowania impulsu w zakresie amplitudy i fazy, jak również częstotliwości (tzw. „chirp" - długie impulsy o modulowanej częstotliwości). Umożliwia to wzrost czułości, detekcji mikropęcherzyków kontrastu szczególnie w dalekim polu sektora, natomiast ograniczenie stanowi ryzyko spadku rozdzielczości obrazu. Inna technologia poprawiająca rozdzielczość obrazowania kontrastowego to SURF (Second Order Ultrasound Field Imaging) - wykorzystująca przetwornik o podwójnej częstotliwości (1,2 MHz + 18 MHz) wg doniesienia Hansena i wsp. zSINTEF, Trondheim. Ta optymalizacja technicznych parametrów obrazowania kontrastowego możliwa jest m.in. dzięki technologii ultraszyb-kich filmów o częstościach klatek 25-100 milionów na sekundę. Technologia pozwala na obserwację zachowań pojedynczych pęcherzyków kontrastu a nawet na ich uchwycenie i przemieszczenie laserową „pincetką" (Overvelde i wsp. University of Twente). Wykazano między innymi, że częstotliwości rezonansowe kontrastów w mikrokrążeniu (gdy pęcherzyki przylegają do ścian naczynia) ulegają istotnemu obniżeniu w stosunku do pęcherzyków swobodnie płynących w większych naczyniach lub w sercu. Znaczącym postępem w zastosowaniach środków kontrastowych stało się opracowanie środków „celowanych" - opłaszczonych cząsteczkami swoiście wiążącymi się z patologicznymi strukturami, np. powierzchnią skrzepliny lub zmienionym zapalnie śródbłonkiem naczyniowym. Umożliwia to selektywną identyfikację patologii i jej wizualizację metodami ultradźwiękowymi. Dotychczasowe badania eksperymentalne podsumowała w swoim wystąpieniu F. Villanueva (University of Pittsburgh). Celowe środki kontrastowe mogą być stosowane w obrazowaniu ostrego stanu zapalnego (ligandy dla VCAM-1) lub „pamięci niedokrwienia" w modelach ostrego niedokrwienia i reperfuzji (ligandy P-selektyny). Te zastosowania pozostają jednak nadal w strefie eksperymentów in vivo i nie zostały zweryfikowane klinicznie. Impulsem dla dalszego postępu w tej dziedzinie może stać się dostępność „target-ready contrast agent" (Bracco), który po kilkuminutowym przygotowaniu może zostać związany z dowolnym przeciwciałem determinującym swoistość mikropęcherzyków. Dostępne są też dedykowane systemy o wysokiej częstości obrazowania eksperymentów wiążących ze środkami kontrastowymi (Vevo 770, Visual Sonics, Kanada). Uczestnicy konferencji, będący lekarzami, niecierpliwie oczekiwali na ostatnią sesję poświęconą przypadkom klinicznym. Zawierała ona m.in. prezentację założeń wieloośrodkowego programu realizowanego w Holandii (Otto Kamp, Amsterdam), w którym testowane będzie wspomaganie fibrynolizy w ostrym zawale serca poprzez insonikację ultradźwiękami o niskiej częstotliwości z równoczesnym podawaniem środka kontrastowego. Metoda polega na mechanicznym „rozmiękczaniu" skrzepliny poprzez niszczone w polu akustycznym pęcherzyki kontrastu, co powoduje kawitacje i „erozję" zakrzepu. Podstawę projektu stanowiły udane badania eksperymentalne nad rekanalizacją tętnic (m.in. z grupy T. Portera, University of Nebraska). Duże zainteresowanie wzbudziła również prezentacja D. Cosgrove (Imperial College, London) dotycząca obserwacji nad angiogenezą w obrębie blaszek miażdżycowych tętnic szyjnych. Znaczenie detekcji przepływu środka kontrastowego w obrębie blaszek tętnic szyjnych może stanowić wskaźnik ich dynamicznego charakteru i mniejszej stabilności - chociaż ta hipoteza wymaga potwierdzenia na większych grupach badanych. Doświadczenia z Polski zawierało doniesienie z ośrodka łódzkiego prezentujące zastosowanie echokardiografii kontrastowej w rzadkich miokardiopatiach (niescalenie mięśnia lewej komory i koniuszkowa kardiomiopatia przerostowa. Sesję kliniczną zamknęła negatywna, niestety, prezentacja analizy wyników leczenia kardiomiopatii niedokrwiennej przezskórnym podaniem mioblastów w formie wstrzyknięcia do mięśnia serca. Czteroletnia obserwacja grupy rotterdamskiej (Veltram i wsp.) nie wykazała wpływu na spoczynkowe wskaźniki funkcji lewej komory. Tradycyjnie w programie Sympozjum znalazł się też konkurs posterów autorstwa młodych badaczy w kategorii fizyki i zastosowań klinicznych. Szczególnie interesujące prezentacje dotyczyły doświadczeń z transportem leków w obrębie mikropęcherzyków i ich celowanym uwalnianiem przez impulsy ultradźwiękowe (z potencjalnym zastosowaniem w terapii genowej i chemioterapii nowotworów). Za najciekawsze jury uznała prezentację J. Alter i wsp. (Londyn) dotyczącą transferu nukleotydów przy użyciu mikropęcherzyków do miokardium myszy z dystrofią mięśniową - która to metoda pozwoliła na skuteczną reekspresję dystrofiny w miokardiocytach. W grupie plakatów nieklinicznych wyróżniono pracę M. Overvelde dotyczącą interakcji mikropęcherzyków ze ścianami naczyń i ze sobą - modyfikującą ich własności akustyczne. Rotterdamskie sympodium kontrastowe, jak co roku, umożliwia aktualizację wiedzy w zakresie najnowszych kierunków rozwoju metody w poszerzonej (dzięki udziałowi fizyków i specjalistów radiologów) perspektywie. Metoda niewątpliwie rozwija się, choć na obecnym etapie początkowy entuzjazm badaczy ustąpił miejsca bardziej racjonalnemu poszukiwaniu realnych zastosowań klinicznych. Wielokierunkowy rozwój, obejmujący badania naczyniowe, obrazowanie molekularne czy próby terapii celowanej, pozwala oczekiwać dalszego poszerzania i utrwalania klinicznej pozycji tej metody.