Wydawnictwo medyczne Cornetis

Wydawnictwo medyczne

+48 71/ 792 80 77 sekretariat@cornetis.pl

Oferta dla wydawnictw - SYSTEM CORPRESS

Artykuły medyczne

Tytuł: Sprawozdanie z "Euroecho 11". Lizbona, 5-8 grudnia 2007 roku

Autor:
Karina Wierzbowska-Drabik, Łukasz Chrzanowski
Typ:
type 5
Język:
PL
Czasopismo:
Polski Przegląd Kardiologiczny
Rok:
2008
Tom:
10
Numer:
1
Strona początkowa:
88
Strona końcowa:
89
ISSN:
1507-5540
Słowa kluczowe:
sprawozdanie
Czytaj

W dniach od 5 do 8 grudnia 2007 roku od był się w Lizbonie jedenasty już, coroczny kongres Europejskiego Stowarzyszenia Echokardiograficznego (European Association of Echocardiography - EAE), będący największym na Starym Kontynencie wydarzeniem poświęconym zagadnieniom ultrasonografii serca, goszczącym również coraz liczniejszą grupę uczestników spoza Europy. Euroecho 11 było spotkaniem rekordowym - zgromadziło łącznie 3294 osoby odwiedzające, najwięcej w swej dotychczasowej historii. Równolegle wzrasta liczba lekarzy przystępujących do egzaminu akredytacyjnego z echokardiografii. Należy także podkreślić, że w tym roku, podobnie jak podczas zjazdu w Atenach w roku 2004 i Pradze w 2005, największa liczba nadesłanych prac naukowych pochodziła z naszego kraju; aż 10 z nich zostało wyróżnionych poprzez włączenie do sesji referatowych. Co jednak najistotniejsze, po raz pierwszy krajem, z którego przyjęto również największą liczbę prac, była Polska (106)! Stanowi to bezprecedensowy sukces środowiska echokardiografistów z naszej ojczyzny. Podczas czterech dni Kongresu prezentowany był na sesjach dydaktycznych, poświęconych doniesieniom oryginalnym i kazuistyce,szeroki zakres zagadnień związanych z echokardiografią, można jednak wyodrębnić grupę tematów, którym poświęcono szczególną uwagę. Należały do nich metody oceny asynchronii i efektów terapii resynchronizującej, badanie echokardiograficzne u dorosłych z wrodzoną wadą serca, monitorowanie interwencyjnych zabiegów kardiologicznych także przy użyciu najnowocześniejszych metod, jak przezprzełykowa echokardiografia trójwymiarowa w czasie rzeczywistym, czy też tak specjalistycznych technik, jak echokardiografia wewnątrzsercowa. Monitorowanie zabiegu implantacji zapinki Amplatza u pacjentów z ubytkiem przegrody między-przedsionkowej za pomocą wyżej wymienionych technik, a także przykłady oceny asynchronii, zaprezentowano uczestnikom Kongresu w prezentacjach transmitowanych na żywo z Uniwersyteckiej Kliniki Kardiologii w Lizbonie. Wśród prac oryginalnych dominowały badania wad zastawkowych, ocena efektów terapii resynchronizującej w niewydolności serca, a także nowsze, zaawansowane techniki oceny czynności miokardium za pomocą echokardiografii tkankowej. Ze względu na ramy objętościowe sprawozdania ograniczymy się do przybliżenia kilku badań dotyczących ostatnich dwóch, niezwykle aktualnych tematów. Badacze z Australii (Perry R. i wsp. 506/S70) porównywali znaczenie trzech echokardiograficznych metod oceny asynchronii oraz szerokości zespołu QRS w aspekcie możliwości ich zastosowania oraz przewidywania odpowiedzi na terapię resynchronizującą serca (cardiac resynchronization therapy - CRT). Ocena metodą tkankowej echokardiografii doplerowskiej (tissue Doppler echocardiography - TDE) była możliwa w 95% przypadków i wykazywała pod tym względem przewagę nad analizą w trybie M-mode (68%) i pomiarami czasu przedwyrzutowego metodą fali pulsacyjnej (76%). Asynchronia stwierdzona metodą M-mode (opóźnienie ruchu tylnej ściany >130 ms) oraz TDE (>100 ms) była, w przeciwieństwie do czasu trwania QRS i różnicy pomiędzy czasem przedwyrzutowym prawej i lewej komory >40 ms, predyktorem odpowiedzi na CRT. Na znaczenie jeszcze innych mechanizmów asynchronii, poza "klasyczną" asynchronia wewnątrzkomorową ocenianą zwykle w osi długiej lewej komory, zwrócono uwagę w wieloośrodkowym badaniu, w którym wzięli udział naukowcy z Francji, Wielkiej Brytanii, Chorwacji i Holandii (Parsai C. i wsp. 505/S70). Asynchronia stwierdzoną klasycznie można było wytłumaczyć 75% przypadków odpowiedzi na CRT, podczas gdy optymalizacja opóźnienia przedsionkowo-komorowego, zmniejszenie asynchronii międzykomorowej oraz poprawa asynchronii wewnątrzkomorowej ale ocenianej w osi poprzecznej jako występowanie nieprawidłowego przedskurczowego ruchu przegrody międzykomorowej (septalflash), odpowiadała za pozostały odsetek pacjentów odnoszących korzyść z CRT. Wyniki pracy badaczy amerykańskich (Chen-Tournoux A. i wsp. 507/S70) potwierdziły pośrednio, że koniecznym warunkiem odpowiedzi na CRT jest także zachowanie dostatecznej masy żywotnego miokardium. Pomimo identycznych objawów asynchronii pacjenci z najbardziej nasiloną rozstrzenią lewej komory (mierzoną jako objętości końcowo-skurczowe i końcowo-rozkurczowe) oraz najniższą frakcją wyrzutową nie uzyskali trwałego efektu terapii resynchronizującej. Wyniki te osiągnęły istotność statystyczną już w niewielkiej grupie 29 pacjentów. Korzystny wpływ terapii resynchronizującej na parametry echokardiograficzne lewej komory określa się niekiedy mianem odwrotnego remodelingu. Badacze z Holandii (Soliman 0. i wsp. 508/S71) obserwowali 156 pacjentów po CRT przez średni okres 24 miesięcy. Gorsze rokowanie wiązało się z niedokrwienną etiologią niewydolności serca, która z kolei była jedynym istotnym predyktorem nieobecności odwrotnego remodelingu, wyrażonego jako brak zmniejszenia masy lewej komory oraz utrzymujące się zwiększenie stosunku grubości ściany bocznej do grubości przegrody. W pracy (Bueno F.C. i wsp. 872/S128) z Hiszpanii, odwrotny remodeling zdefiniowano jako zmniejszenie o >1O% objętości końcowo-skurczowej lewej komory. W trakcie sześciomiesięcznej obserwacji brak odpowiedzi na CRT wiązał się z obecnością zaawansowanej czynnościowej niedomykalności mitralnej z polem ujścia niedomykalności ERO >0,20 cm2. Predyktorami korzystnego wpływu CRT w obserwacji średnioterminowej (6 miesięcy), wyrażonego jako zmniejszenie objętości końcowo-skurczowej lewej komory, wydają się być również zachowana rezerwa kurczliwości oceniana w trakcie próby dobutaminowej oraz stosunkowo dobra tolerancja wysiłku. W pracy autorów włoskich (Ciampi Q. i wsp. 1015/S159), z odwrotnym remodelingiem po CRT korelowały dość silnie (pomimo małej grupy badanej - 21 osób) zmniejszenie objętości końcowo-skurczowej lewej komory w trakcie próby dobutami-nowej wysokiej dawki oraz maksymalne pochłanianie tlenu w teście spiroergometrycznym. Badacze tureccy (Demir O. i wsp. 519/S73) udokumentowali, że u pacjentów wykazujących odpowiedź na terapię resynchronizującą (ocenianą dzień po implantacji stymulatora CRT jako wzrost frakcji wyrzutowej lewej komory o 5%), zmniejszeniu ulega także opóźnienie międzykomorowe a korelująca ujemnie z opóźnieniem międzykomorowym funkcja skurczowa prawej komory ulega poprawie. Ciekawą pracę na 90 pacjentach kwalifikowanych do terapii resynchronizującej z powodu kardiomiopatii rozstrzeniowej lub niedokrwiennej zaprezentowali badacze włoscy (D'Andrea A. i wsp. 492/S67). Jako punkt odcięcia kwalifikujący do grupy reagującej na zastosowane leczenie przyjęto zmniejszenie końcowo-skurczowej objętości lewej komory o ponad 15%. W przeprowadzonym po sześciu miesiącach obserwacji badaniu, skurczowa funkcja lewego przedsionka, oceniana metodą strainu dwuwymiarowego, poprawiła się istotnie jedynie u pacjentów z kardiomiopatią niedokrwienną, którzy odpowiedzieli poprawą funkcji lewej komory na terapię resynchronizującą. Jedno z intensywnie badanych od niedawna za pomocą echokardiografii zagadnień stanowi rotacja i skręcenie (torsion) lewej komory. Dzięki technice śledzenia markerów akustycznych (speckle tracking), zgodnie z wcześniejszymi obserwacjami eksperymentalnymi oraz obrazowaniem rezonansu magnetycznego, możliwa stała się ocena zachodzącego w przeciwnych kierunkach obrotu podstawy i koniuszka serca wzdłuż długiej osi lewej komory. Jedną z prac dotyczących omawianego zagadnienia jest pochodzące z ośrodków norweskich badanie Soma J. i wsp. (M618), w którym wykazano, że maksymalna rotacja skurczowa koniuszka lewej komory wykazuje korelację z ciśnieniem tętniczym. W grupie 31 zdrowych kobiet w wieku 69-84 lat autorzy stwierdzili odwrotną zależność pomiędzy rotacją a mierzonym w warunkach ambulatoryjnych rozkurczowym ciśnieniem tętniczym (r=-0,47; p=O,Ol), sugerując we wnioskach, że omawiany parametr czynności lewej komory jest uwarunkowany obciążeniem następczym. Natomiast w wieloośrodkowej pracy ze Szwecji, Indii i Grecji (Saha S.K. i wsp.) oceniano rotację lewej komory podczas badania obciążeniowego z niską dawką dobutaminy wśród pacjentów z chorobą niedokrwienną serca. Stwierdzono, że tempo rotacji rozkurczowej charakteryzowało się jedynie niewielkim wzrostem podczas obciążenia w grupie pacjentów z upośledzoną czynnością skurczową lewej komory (EF<40%), natomiast w przypadku braku dysfunkcji skurczowej omawiany parametr zwiększał się blisko dwukrotnie. Ocena tempa rotacji podczas rożku rczu stanowi więc potencjalnie wskaźnik nasilenia zaburzeń czynności lewej komory. Podczas Kongresu Euroecho w Lizbonie ogromnym zainteresowaniem cieszyły się także sesje dydaktyczne, pomimo bardzo dobrego przygotowania warunków lokalowych, rekordowa frekwencja na części z nich utrudniała udział nawet przy niewielkim spóźnieniu. Należy podkreślić także wyraźnie widoczny na Kongresie nieustanny intensywny rozwój dotyczący aparatury echokardiograficznej. Do prezentowanych najnowszych osiągnięć technologicznych, które po wstępnym etapie wyspecjalizowanych zastosowań naukowych coraz powszechniej trafiają do szerszej praktyki klinicznej, należą aktualnie procedury echokardiografii trójwymiarowej w czasie rzeczywistym (łącznie z aparaturą do badań przezprzełykowych), zminiaturyzowane, w pełni przenośne echokardiografy pozwalające na wykonywanie pełnych badań nawet w trudnych warunkach terenowych (miejsce wypadku) czy też coraz bardziej zaawansowane systemy pozwalające na poprawę jakości obrazowania. Dzięki zdecydowanemu zwiększeniu rozdzielczości echokardiograficznego badania trójwymiarowego możliwe było uzyskanie wstępnych doświadczeń dotyczących oceny odkształcenia mięśnia sercowego w trzech kierunkach w czasie rzeczywistym (three-dimensional strain). Przedstawiono je na Kongresie Euroecho w Lizbonie po raz pierwszy. Pozostaje oczekiwać, że tegoroczny, 12. Kongres Euroecho, który odbędzie się we Francji, w Lyonie, dostarczy dalszych, niezwykle cennych doświadczeń w zakresie cieszącej się wyjątkowym zainteresowaniem dziedziny diagnostyki obrazowej, jaką niezmiennie stanowi echokardiografia.