Wydawnictwo medyczne Cornetis

Wydawnictwo medyczne

+48 71/ 792 80 77 sekretariat@cornetis.pl

Oferta dla wydawnictw - SYSTEM CORPRESS

Artykuły medyczne

Tytuł: EuroPRevent 2008 - sukcesem polskich kardiologów. Paryż, 1-3 maja 2008 r.

Autor:
Sebastian Szmit
Typ:
type 5
Język:
PL
Czasopismo:
Polski Przegląd Kardiologiczny
Rok:
2008
Tom:
10
Numer:
2
Strona początkowa:
178
Strona końcowa:
180
ISSN:
1507-5540
Słowa kluczowe:
sprawozdanie
Czytaj

"Paryż jest najpiękniejszy w maju" śpiewał sławny Charles Aznavour. Paryż to również miasto szczęścia i miłości - nie dziwi zatem fakt, że w dniach 1 -3 maja 2008 r. właśnie w tym mieście, w Palais des Congres, europejscy kardiolodzy zdecydowali się debatować o prewencji zdrowia sercowo-naczyniowego. Głównym tematem międzynarodowego kongresu European Association for Cardiovascular Prevention and Rehabilitation była problematyka chorych z cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym oraz dyslipidemią. European Association for Cardiovascular Prevention and Rehabilitation (Europejskie Towarzystwo Prewencji Chorób Układu Krążenia i Rehabilitacji - EACPR) zostało oficjalnie powołane w 2004 roku, a głównym jego celem stało się koordynowanie i wspomaganie działań European Society of Cardiology (Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne - ESC), zmierzających do większej skuteczności w zakresie prewencji pierwotnej chorób serca oraz w zakresie propagowania rehabilitacji kardiologicznej. Główne kierunki badań prowadzone są przez 6 głównych sekcji: • Basic Science - badania molekularne dotyczące patofi zjologii chorób serca i naczyń, • Cardiac Rehabilitation - prewencja wtórna, w której głównym elementem jest trening fizyczny, służący poprawie wydolności fizycznej, lepszej kontroli czynników ryzy ka i rozpowszechnianiu zdrowego, aktywnego stylu życia, • Epidemiology & Public Health - naukowe wyjaśnienie aktualnego i przyszłego zagrożenia rozwojem chorób serca i naczyń w populacjach europejskich, program zmiany polityki prozdrowotnej w krajach europejskich, • Exercise Physiology - określanie właściwego poziomu aktywności fizycznej, roli testów wysiłkowych sercowo-płucnych oraz zależności wysiłku i predyspozycji genetycznych, • Prevention & Health Policy - program promowania zdrowej diety, zapobieganie nadwadze/otyłości i chorobom cywilizacyjnym, walka z nałogiem palenia, poszukiwanie nowszych i dokładniejszych algorytmów oceny ryzyka sercowo-naczyniowego dla Europy, prowadzenie rejestrów poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych (ostre zespoły wieńcowe, udary mózgu itp.), • Sports Cardiology - opieka kardiologiczna zawodowych sportowców. Program zjazdu został zaplanowany zgodnie z zakresem działań poszczególnych sekcji. Sesje edukacyjne obejmowały wyniki najnowszych badań naukowych, zastosowanie praktyczne tych badań oraz edukację chorych w zakresie prewencji i rehabilitacji. Prace oryginalne (abstraktowe) zjazdu były również zaszeregowane zgodnie z tematyką 6 sekcji EACPR. Ogółem przyjęto 536 prac oryginalnych z 62 krajów, głównie z Europy, ale również np. z USA, Kanady, Chile, Iranu, Kongo, Chin, i Indii. Wśród krajów europejskich największa ilość przyjętych prac pochodziła właśnie z Polski! Sukces ten przedstawia poniższa statystyka: 1. Polska - 46 prac, 2. Wielka Brytania - 45 prac, 3. Niemcy - 40 prac, 4. Włochy - 33 prace, 5. Grecja - 30 prac. Najczęściej poruszane tematy w przyjętych abstraktach to m.in.: rehabilitacja kardiologiczna, ocena ryzyka sercowo-naczyniowego, epidemiologia chorób serca i fizjologia wysiłku (łącznie ponad 50% prac o tej tematyce). Wydaje się, że zainteresowania uczestników zaskoczyły organizatorów zjazdu, bowiem na sesjach dotyczących rehabilitacji kardiologicznej bardzo trudno było znaleźć wolne miejsce, a bywało, że nie można było wejść na salę z powodu dużej ilości słuchaczy. W sesji otwierającej zjazd prof. Alain Cohen-Solal (FESC), przewodniczący Komitetu Organizacyjnego, podkreślił, że choroby serca są przyczyną ponad 2 milionów zgonów w Europie, mimo że opieka kardiologiczna kosztuje łącznie Unię Europejską 192 miliardy euro każdego roku. Tematyka zjazdu, zwłaszcza tematy związane z modyfikacją diety, propagowaniem regularnego wysiłku, zaprzestaniem palenia papierosów, unikaniem stresu, ścisłą kontrolą cholesterolu, glikemii i ciśnienia tętniczego była więc aktualna i bardzo istotna. Wielu chorym wydaje się, że wystarczy połykać leki, inni myślą, że mają jeszcze czas na zmianę stylu życia. Nic bardziej błędnego! Dlatego europejskie wytyczne dotyczące prewencji chorób serca (The European Guidelines on CVD Prevention) zalecają działania profilaktyczne na równi z przyjmowaniem takich leków, jak aspiryna, antykoagulanty, beta-adrenolityki, statyny i inhibitory konwertazy angiotensyny (ACEI). Prof. David Wood (FESC) z Imperial College London, przewodniczący Komitetu Naukowego i Prezydent Elekt EACPR podkreślił natomiast, że EuroPRevent jest holistycznym przeglądem metod prewencji zdrowia i jako jedyny taki kongres, w jednym miejscu i w jednym czasie, skupia osoby związane z polityką społeczną, specjalistów zdrowia publicznego oraz lekarzy, pielęgniarki, dietetyków, psycho-terapeutów, rehabilitantów, farmaceutów oraz przedstawicieli nauk podstawowych. Profesor Salim Yusuf jako dowód skuteczności prewencji pierwotnej przytoczył dane z Europy Wschodniej, w tym z Polski, pokazując jak zmiana stylu życia po 1989 roku wpłynęła na redukcję śmiertelności sercowo-naczyniowej w tych krajach. Podczas kolejnych sesji prof. Guy de Backer zaprezentował założenia EUROASPIRE III - bardzo ważnego programu dotyczącego prewencji kardiologicznej w 22 krajach Europy. Badanie pokazuje faktyczny stan kontroli czynników ryzyka w kontekście zaleceń wynikających z wytycznych. Wstępne wyniki badania udowadniają, jak wielu chorych po incydencie naczyniowym powraca do złych nawyków (palenie papierosów, zaprzestanie aktywności fizycznej, złe odżywianie) i przez to nie są oni w stanie osiągnąć dobrej kontroli zaburzeń lipidowych i ciśnienia tętniczego. Tylko 1/3 chorych stosuje się do założeń programu prewencji i rehabilitacji kardiologicznej i odnosi z tego korzyść kliniczną. Niekorzystnie wypada również porównanie wyników EUROASPIRE II i III. Korzystna zmiana polega jedynie na lepszej kontroli gospodarki lipidowej, niestety nadal niezadowalająca jest kontrola ciśnienia tętniczego, glikemii, nie spadł procent osób palących papierosy, wzrasta liczba osób z nadwagą i otyłością. Nic nie zmieniło się w zakresie opieki u chorych z cukrzycą, zarówno w zakresie wczesnego wykrywania nowych przypadków choroby, jak i kontroli glikemii u osób z rozpoznaną cukrzycą. Dr Jacqueline Partarrieu zaprezentowała badanie EuroAction - projekt obejmujący 8 krajów i ponad 10 000 pacjentów wysokiego ryzyka oraz ich rodzin. Celem badania była ocena zmiany stylu życia i redukcja czynników ryzyka przez tych chorych. Program prewencji kardiologicznej był prowadzony przez lekarzy ogólnych i lekarzy rodzinnych, we współpracy z wyspecjalizowanymi pielęgniarkami. Badanie udowodniło, że szczególne grupy pacjentów i ich rodzin wymagają specjalnej opieki pielęgniarskiej, aby osiągnąć cele programu; dotyczy to zwłaszcza pacjentów z poczuciem izolacji społecznej, żyjących w stresie i z tendencją do depresji oraz osób o niższym statusie socjoekonomicznym. Prof. Hugh Tunstall-Pedoe zaprezentował nowe skale ryzyka sercowo-naczyniowego. Punktem wyjścia rozważań był fakt, że dostępne algorytmy nie różnicują pacjentów ze średnim ryzykiem od pacjentów z ryzykiem wysokim. Wszystkie skale: tradycyjna prospektywna Framingham, retrospektywna SCORE, elektroniczna prospektywno-retrospektywna QRISK, aktywna elektroniczna prospektywna PREDICT są w fazie badań i analiz klinicznych, ale cechują się pewną niedoskonałością. Niemniej żaden pojedynczy czynnik ryzyka nie przewiduje tak niepożądanych zdarzeń, jak skala Framingham czy QRISK. Każdy czynnik ryzyka należy traktować jako cel leczenia, natomiast skala ryzyka powinna być tak skonstruowana, aby sama w sobie mogła służyć jako ocena skuteczności leczenia. Ponadto skala ryzyka powinna dokładnie przewidywać ryzyko niepożądanych zdarzeń naczyniowych w obserwacji krótko- i długoterminowej. Analizując wyniki najnowszych publikacji należy przypuszczać, że potrzebna jest obszerna elektroniczna baza dla stworzenia dokładnego algorytmu oceny ryzyka. Taki elektroniczny system kalkulacyjno-archiwizacyjny wydaje się być lepszy i skuteczniejszy, niż systemy oparte na badaniach genetycznych czy molekularnych. Podczas zjazdu podkreślano wagę optymalnego leczenia nadciśnienia tętniczego oraz zaburzeń lipidowych oraz istotę zaprzestania palenia papierosów. Przytaczano wyniki brytyjskiej analizy, obejmującej 78 600 pacjentów z chorobą wieńcową, wśród których <50% miało nieprawidłowy wynik cholesterolu (!), mimo że 55% spośród nich przyjmowało regularnie statynę (!!!). Ponadto tylko 53% pacjentów przyjmujących statynę osiągało stężenie cholesterolu, zgodne z wytycznymi. Takie wyniki skłaniają do ogromnej refleksji i konieczności prowadzenia optymalniejszej promocji zdrowia, zwłaszcza w obliczu wyników badań PROVE IT TIMI 22, A to Z, TNT, IDEAL, które potwierdzają ogromną korzyść kliniczną redukcji zdarzeń sercowo-naczyniowych w przypadku intensywnej terapii statynami. Ponadto dr Irene Hellemans z Amsterdamu podkreśliła wagę farmakoterapii w zwalczaniu nałogu palenia. Preparaty "nikotyno-zastępcze" wydają się być najskuteczniejszym narzędziem w walce z nałogiem, który rocznie niszczy setni istnień ludzkich. Według 20 meta-analiz zaprzestanie palenia papierosów zmniejsza ryzyko zgonu sercowo-naczyniowego o 36% (95% CI: 29-42%) a zawału serca o 46% (95% CI: 38-54%) już po 2-3 latach obserwacji. Takiej korzyści nie można osiągnąć żadną inną metodą prewencyjną. W dziedzinie wiodącej zjazdu, czyli w rehabilitacji kardiologicznej, poruszano przede wszystkim kwestie, jaki wysiłek jest odpowiedni dla poszczególnych chorych i jak dobrać częstotliwość i intensywność treningu fizycznego, aby osiągnąć maksymalne korzyści kliniczne. Profesorowie M. Mendes i L.D. Dugmore porównywali znaczenie kliniczne wysiłków dynamicznych wytrzymałościowych i statycznych oporowych dla poprawy jakości życia pacjentów, objętych prewencją wtórną i rehabilitacją. Zagadnieniom oceny jakości życia u chorych rehabilitowanych wysiłkowo poświęcono specjalną sesję. Dr M. Sommaruga z Włoch dokonała merytorycznego i krytycznego przeglądu większości dostępnych kwestionariuszy, oceniających jakość życia chorych z niewydolnością serca. Niestety większość z nich jest zatwierdzona tylko w języku angielskim, co wobec braku oficjalnej walidacji w języku ojczystym, w wielu krajach stanowi poważne ograniczenie wykorzystania. Wiele kwestionariuszy jest też na tyle skomplikowanych i rozbudowanych, że nie mogą być używane w codziennej praktyce. Ostatnim problemem jest fakt, że kwestionariusze są skonstruowane pod kątem poszczególnych chorób i nie można ich wykorzystywać dla oceny glo-balnej/populacyjnej wśród pacjentów z różnymi schorzeniami współwystępującymi. Przytoczono obserwację 179 chorych poddanych rehabilitacji kardiologicznej, u których po 24 miesiącach obserwacji odnotowano istotną poprawę dystansu w teście 6-minutowym oraz według kwestionariusza MLIHFE, ale nie odnotowano poprawy według innego kwestionariusza - EuroQol. Powstają zatem pytania, którego kwestionariusza używać? W odpowiedzi pojawiła się propozycja zbudowania i międzynarodowej walidacji nowego kwestionariusza dla chorych, zwłaszcza poddanych rehabilitacji kardiologicznej. Taki kwestionariusz obejmowałby nie tylko ocenę objawów ze strony układy krążenia, ale również objawów związanych z innymi chorobami przewlekłymi (takimi jak przewlekła obturacyjna choroba płuc, cukrzyca, choroba nerek itp.) oraz chorobami neurologicznymi (przewlekłym bólem, niedokrwienia incydentalne mózgu, reumatycznymi (choroby stawów i mięśni) i depresją. Zanim jednak nastąpi międzynarodowa akceptacja takiego kwestionariusza, musi on zostać sprawdzony w badaniach z randomizacją. W odpowiedzi na tę propozycję prof. Massimo Piepoli, europejski ekspert w dziedzinie rehabilitacji wysiłkowej, zaproponował ergospirome-trię jako badanie z wyboru dla tych chorych, zarówno do oceny wstępnej zaawansowania niewydolności serca, jak i do oceny skuteczności rehabilitacji. Podkreślił, że dodatkowo ergospirometria może służyć także jako niezawodne narzędzie do stratyfikacji ryzyka śmierci sercowej oraz może stanowić podstawę w doborze odpowiedniego poziomu treningu fizycznego. Prof. Piepoli pokazał też, że nietolerancja wysiłkowa powodowana jest wieloma czynnikami i spośród dostępnych markerów w niewydolności serca najlepszy jest VO2peak, bowiem koreluje z pojemnością minutową oraz objętością wyrzutową serca, a także z pojemnością dyfuzyjną płuc. Zwiększenie wartości VO2peak podczas leczenia jest bardzo korzystnym wykładnikiem prognostycznym. Podobne zdanie miał prof. Attila Simon z Węgier, który jednak potwierdzał fakt, że ergospirometria jest badaniem trudnym technicznie i skomplikowanym. Jako alternatywę proponował test marszu 6-minutowego, który co prawda nie daje możliwości różnicowania przyczyn duszności wysiłkowej i nie pozwala stawiać rozpoznanych przyczyn duszności jako potencjalnych celów leczenia, natomiast jego dystans dobrze koreluje z VO2peak, zarówno u pacjentów z niewydolnością serca, jak i u pacjentów z chorobami płuc. Dystans 6-minuto-wego chodu dobrze odzwierciedla też jakość życia chorych, koreluje z klasą według NYHA, a wartość dystansu poniżej 450 m z 80% czułością i 83% swoistością przepowiada wynik VO2peak <14 ml/kg/min, czyli wynik wstępnie kwalifikujący chorego do transplantacji serca. W sesjach poświęconych kardiologii sportowej dominowała tematyka późnych powikłań sercowo-naczyniowych u młodocianych sportowców. Prof. Hein Heidbuchel, elektrofizjolog z Leuven, w swojej pracy zaprezentował wszystkie możliwe powikłania arytmiczne długotrwałego ekstremalnego wysiłku. Pokazał własne obserwacje i przemyślenia dotyczące patomechanizmów powstawania bradyarytmii, częstoskurczów nadkomorowych (AVNRT) oraz trzepoto-migotania przedsionków - takie zdarzenia występują 4-10 razy częściej u młodych sportowców, niż w populacji ogólnej ludzi w tym samym wieku. Większym problemem wydają się częstoskurcze komorowe z drogi odpływu prawej komory, które mogą być przyczyną nagłych zgonów. Prof. Heidbuchel analizował bardzo wnikliwie problematykę czynnościowego przeciążenia prawej komory i zmian morfologicznych prawej komory, pogorszenia jej kurczliwości u bardzo młodych sportowców. Za zmianami morfologicznymi prawej komory podążają "potreningowy" wzrost troponiny oraz BNP (brain natiuretic peptide), a te wydają się mieć ścisły związek z ryzykiem nagłego zgonu sercowego. Drugą kwestią było spojrzenie na problematykę kardiologii sportowej ze względu na płeć i rasę sportowca. Dr Sanjay Sharma z Londynu, opiekujący się sportowcami z Premiership, podkreślił potrzebę odmiennych kryteriów treningowych dla kobiet (zwłaszcza w zakresie progu mleczanowego), jak i interpretacji wyniku VO2max. Odmienne muszą być też elektrokardiograficzne i echokardiograficzne kryteria przerostu mięśnia lewej komory u kobiet oraz u sportowców rasy czarnej. Zmiany morfologii załamka T oraz uniesienie odcinka ST w V1-V4 istotnie częściej występują u ciemnoskórych sportowców po wysiłku i nie wiążą się ryzykiem zdarzeń niepożądanych. Rzadko natomiast u ciemnoskórych sportowców obserwuje się obniżenie odcinka ST, co obserwuje się u osób rasy białej uprawiających sport. Prof. Antonio Peliccia z kolei poruszył zagadnienie wartości prognostycznej pojawienia się ujemnego załamka T u sportowców, prezentując dowody, że takie zmiany w EKG przepowiadają rozwój kardiomiopatii przerostowej.